In tien onderzoeken in de ouderenzorg, jeugdzorg, het ziekenhuis, een bloedbank en food hebben we 172 resultaten gemeten: eerst zonder geur, daarna met geur. 157 daarvan (91%) lieten een verbetering zien.
In de ouderenzorg steeg de gemiddelde score op de schaalvragen van 4,6 naar 6,5 (schaal 1–8). We zien minder onrust bij bewoners en op de groep, minder bewoners die ’s nachts uit bed komen en in een aantal gevallen afbouw van (slaap)medicatie. Ook medewerkers merken het: zij voelen zich prettiger in de ruimte en ervaren minder werkdruk door onrust.
Op deze pagina lees je hoe wij meten, wat het per thema oplevert en wat wetenschappelijk onderzoek erover zegt.
Geur is niet tastbaar. Je ziet het niet, en na een tijdje ruik je het ook niet meer bewust. Toen wij de eerste resultaten met teams bespraken, merkten we hoe lastig dat is: het effect was niet voor iedereen even duidelijk, en een oordeel over geur wordt al snel gevormd vanuit persoonlijke overtuiging. De een gelooft erin, de ander niet.
Juist daarom zijn we gaan zoeken naar een betere manier van onderzoeken. Geen indruk achteraf, maar een meting zonder geur en een meting met geur, met dezelfde vragen en hetzelfde team. Zo is stap voor stap onze onderzoeksmethode ontstaan:
Een geuronderzoek begint niet met een geur, maar met de vraag wat een ruimte moet doen en voor wie. Daarna meten we, zetten we geur in en meten we opnieuw.
Het team vult een korte vragenlijst in, afgestemd op de afdeling en de vraag die er speelt. Zo leggen we de situatie zonder geur vast.
Van vraag naar geurfamilie, sfeerprofiel en één geur per ruimte. Met een luchtstroommeting bepalen we de plek van de geurmachine.
De machine werkt alleen op de momenten dat het nodig is, geprogrammeerd via de app. Na ongeveer twee weken is de ruimte ingeurd.
Hetzelfde team beantwoordt dezelfde vragen. Het verschil laten we zien per vraag, per thema en per onderzoek.
Wat meten we? In de ouderenzorg werken we meestal met schaalvragen van 1 tot 8, waarbij 8 de gewenste situatie is (bijvoorbeeld: 8 = geen onrust). Elders meten we ook met stellingen, percentages, aantallen agressiemeldingen of besteding. We noemen altijd de cijfers vóór en ná, niet alleen een percentage.
We meten op de afdeling zelf, niet in een laboratorium. Daar moet geur het tenslotte doen: tussen de medicatie, de dagbesteding en de zorgafspraken die gewoon doorlopen. De meting zonder geur en de meting met geur doen we in precies dezelfde situatie. Zo zie je wat geur toevoegt aan de zorg die er al is.
Per meting doen 5 tot 40 mensen mee. Daarom laten we altijd de cijfers vóór en ná zien, niet alleen een percentage. Zo kun je zelf beoordelen hoe groot het verschil is.
Bij onrust, groepsdynamiek, nachtrust en werksfeer verbeterde meer dan 90% van de gemeten resultaten. Waar al heel hoog werd gescoord, zoals de beleving van donoren (8,5 of hoger op 10), was weinig winst te halen.
Bron: tien onderzoeken van Sense to Connect, 172 gemeten resultaten zonder en met geur; 157 verbeterd, 8 gelijk, 7 verslechterd. Gemeten in de dagelijkse praktijk, met de bestaande interventies tijdens beide metingen (zie toelichting verderop).
De ervaren onrust op de afdeling, op schaal 1–8 (8 = geen onrust).
bewoners per nacht uit bed. Bij drie bewoners waren geen inslapers of doorslapers meer nodig.
van de patiënten kwam bij binnenkomst erg onrustig over, volgens de medewerkers.
agressiemeldingen in de maanden met geur, vergeleken met dezelfde maanden een jaar eerder.
Werkdruk door onrust van bewoners, op schaal 1–8 (8 = geen extra werkdruk).
De medicatie van een gevolgde bewoonster is afgebouwd. Zij is overdag rustiger en slaapt ’s nachts door.
Elke ruimte heeft een andere uitdaging, dus elk onderzoek ook. Met het oog op privacy noemen we geen namen van organisaties of personen.
| Setting | Opzet | Meting |
|---|---|---|
| Verpleeghuis, psychogeriatrie: 5 woongroepen en persoonlijke geur op kamers | Nulmeting en meting met geur | Schaal 1–8 |
| Verpleeghuis, psychogeriatrische afdeling | Nulmeting en tussenmeting met geur | Schaal 1–8 |
| Verpleeghuis, psychogeriatrische afdeling (34 bewoners) | Nulmeting en tussenmeting met geur | Stellingen |
| Verpleeghuis, psychogeriatrische afdeling | Nulmeting en eindmeting met geur | Schaal 1–8 |
| Verpleeghuis, psychogeriatrie: 2 afdelingen | Nulmeting en tussenmeting met geur | Schaal 1–10 |
| Jeugdzorg, LVB-jongeren (3 groepen) | Twee metingen zonder en twee met geur | Medewerkers en jongeren |
| Ziekenhuis, spoedpost (SEH en huisartsenpost) | Pilotmaanden vergeleken met een jaar eerder | Agressiemeldingen |
| Ziekenhuis, afdeling endoscopie | Vier weken zonder en vier weken met geur | Stellingen en schaal 1–6 |
| Bloedbank, donorcentrum | Nulmeting en eindmeting | Beleving donoren |
| Food, 2 locaties | Weken met en zonder geur | Gemiddelde besteding |
Onze metingen staan niet op zichzelf. Geur werkt via het limbisch systeem, het deel van het brein dat emotie en geheugen verwerkt, ook als je de geur niet bewust ruikt. Gecontroleerde studies laten zien dat een aangename omgevingsgeur angst kan verlagen, stemming verbetert en onrust bij dementie kan verminderen.
Lavendel via verdamping verminderde onrust en agressie bij mensen met (ernstige) dementie.
Holmes e.a. (2002); Smallwood e.a. (2001)
Bij 340 patiënten in een tandartswachtkamer was de angst op het moment zelf significant lager met lavendelgeur dan zonder.
Kritsidima, Newton & Asimakopoulou (2010), King’s College London
Patiënten in een wachtkamer met sinaasappel- of lavendelgeur waren minder angstig en positiever gestemd.
Lehrner e.a. (2000, 2005), Physiology & Behavior
Geuren die te zwak waren om bewust te ruiken, veranderden toch hoe sympathiek mensen anderen vonden.
Li, Moallem, Paller & Gottfried (2007), Psychological Science
Ontspannende geuren als lavendel gaan samen met meer alfa-activiteit in het brein, activerende geuren als pepermunt en citroen met meer alertheid. Dit onderbouwt ons werken met sfeerprofielen.
Sowndhararajan & Kim (2016), Frontiers in Human Neuroscience
Aangename geuren verbeterden de stemming en maakten pijn minder onaangenaam, via emotie en niet via afleiding.
Villemure, Slotnick & Bushnell (2003), Pain
Niet elke studie vindt een effect. In een grote tandartskliniek gaven appel- en sinaasappelgeur geen meetbare daling van angst (Toet e.a., 2010). De onderzoekers wijzen op de ruimte, bestaande geuren en de geurkeuze. Daarom kiezen wij per ruimte en doelgroep een passende geur, in plaats van één standaardgeur.
Wetenschappelijk onderzoek laat zien dát geur emotie en gedrag ondersteunt. Onze metingen laten zien wát dat oplevert in de dagelijkse praktijk.
In het document Bewijslast geurondersteuning vind je alle gemeten resultaten van de tien onderzoeken, per vraag met de cijfers vóór en ná, én het wetenschappelijk onderzoek, ingedeeld naar thema en bewijskracht.
Je ontvangt het persoonlijk van Mirjam, met een korte toelichting op wat de resultaten kunnen betekenen voor jouw organisatie.
Start met een geuronderzoek op één afdeling: nulmeting, geuradvies, ingeurperiode en meting met geur. Je krijgt de resultaten zwart op wit, per vraag en per thema.
