Hoe helpt geurondersteuning bij sundowning in het verpleeghuis?

Je bewoner voelt dat er nog iets moet gebeuren, maar weet niet meer wat: dat is sundowning.

Locatiemanager, teamleider, EVV’er: jullie kennen dit moment. Aan het eind van de middag neemt de onrust bij dementie toe. Het hoort erbij, en kundige zorg weet dat het er is. Het heeft ook een naam: sundowning. In deze blog lees je waarom dit moment zo lastig is, en hoe een subtiele geur het kan ondersteunen.

Sundowning: iets moeten, zonder te weten wat

Hun hele leven deden mensen net voor het eten nog even iets. De laatste taken op het werk afmaken. Aardappels schillen. De kinderen uit school.

Bij dementie zit dat ritme daarom nog in het lichaam. Het brein zegt: nu moet je iets doen. Maar wat? Dat geeft een onwerkelijk, ongemakkelijk gevoel, en daardoor word je onrustig.

Iedereen uit dat ook op een eigen manier:

  • De een dwaalt bijvoorbeeld over de gangen.
  • De ander zoekt nabijheid.
  • Een derde roept naar alles wat hij ziet, of juist niet ziet.

Waarom sundowning juist dan oploopt

Er komt aan het eind van de middag namelijk meer bij. Het licht verandert ook. Ook begint rond half vier de avonddienst: overdracht, meer mensen, meer beweging op de afdeling.

Daardoor triggert dit mensen met dementie soms extra. Geen onwil, maar een brein dat niet meer kan filteren. Alle prikkels komen tegelijk binnen, op het moment dat het lichaam toch al zegt dat er iets moet gebeuren.

Woorden bereiken weinig, geur wel

Met woorden bereik je op dat moment dus weinig. Uitleggen dat er niets meer hoeft, komt daarom vaak niet aan.

Een geurprikkel hoeft niet begrepen te worden. Hij is onzichtbaar en veilig, en gaat bovendien rechtstreeks naar het deel van het brein voor emotie en geheugen. Geur is het enige zintuig met zo’n korte route: het slaat de centrale sorteerpost in het brein over.

Een subtiele geur op het juiste moment kan sundowning minder onrustig maken, zonder dat een bewoner iets hoeft te zeggen of te begrijpen. En dat scheelt ook voor je team.

De juiste geur bij sundowning, op het juiste moment

In de huiskamer start de geur net vóór de onrust begint, met een geur uit het sfeerprofiel comfort. De geurmachine is via een app geprogrammeerd op het ritme van de afdeling. Tijdens het eten staat hij uit.

Welke geur dat is, verschilt per afdeling. Het gaat niet om een lekker luchtje, maar om wat er op jouw afdeling speelt en wie er woont. Daarom zoeken we de geur altijd samen met het team.

Gemeten: zonder en met geur

Elke afdeling is anders. Daarom meten we altijd eerst zonder geur (nulmeting) en daarna met geur (eindmeting), in dezelfde setting, ook bij sundowning. In de zorg spelen altijd meer dingen tegelijk, dus helemaal zuiver is zo’n meting nooit. Toch is het verschil wel zichtbaar.

In 7 zorgorganisaties verbeterden 98 van de 99 vragen, gemiddeld met 51%. Op onrust en gedrag was de verbetering gemiddeld 59%. Lees meer over onze aanpak op de pagina onderzoek.

Het werkt alleen met de juiste geur voor jouw afdeling. En die zoeken we samen met je.

Geurset tegen sundowning

Voor huiskamers hebben we een startset samengesteld met de geur Best of Irelands: een zachte houtgeur met witte bloemen en een nuance van vanille. Je vindt de set in onze webshop: Startset vermindering sundowning. Liever eerst meedenken? Dan zoeken we samen de juiste geur voor jouw afdeling.

Veelgestelde vragen

Wat is sundowning?
Sundowning is de toename van onrust bij dementie aan het eind van de middag. Het lichaam zegt dat er nog iets moet gebeuren, maar het brein weet niet meer wat. Dat geeft een ongemakkelijk gevoel en daardoor word je onrustig.

Waarom is het eind van de middag zo lastig?
Het licht verandert, de avonddienst begint rond half vier en er is meer beweging op de afdeling. Een brein dat niet meer kan filteren krijgt alle prikkels tegelijk binnen. Dat is geen onwil.

Waarom werkt geur wanneer woorden weinig bereiken?
Een geurprikkel hoeft niet begrepen te worden. Waar uitleg vaak niet aankomt, kan een subtiele geur op dat moment wel ondersteunen.

Bronnen

  • Herz, R. S. (2016). The role of odor-evoked memory in psychological and physiological health. Brain Sciences, 6(3). doi.org/10.3390/brainsci6030022
  • Sense to Connect, eigen geuronderzoeken in zorglocaties (nulmeting en eindmeting). Op aanvraag beschikbaar.

Herken je dit moment op jouw afdeling?

Plan een vrijblijvend gesprek. Samen kijken we wat een onzichtbare geurprikkel voor jouw bewoners en je team kan betekenen.

Plan een gesprek

Lees verder

Wil je meer weten over geur bij dementie? Lees hoe geur in de dementiezorg werkt, of wat urinegeur doet met je team.

Mirjam den Boer Sense to Connect

Ik ben Mirjam den Boer
Geurspecialist

Wil je weten wat geurondersteuning voor jouw omgeving kan betekenen? Meld je dan aan voor een vrijblijvend gesprek!

 
 

  • Categorie