Een gewone ochtend in een verpleeghuis in Noord-Holland. Freek, 86 jaar, vraagt of we samen koffie gaan drinken. Even de krant lezen, zoals altijd. Daarna wil hij zijn jas aan en naar buiten, naar zijn klanten. Maar dat kan niet meer, en met de minuut wordt hij bozer. Wie in de zorg werkt, kent dit moment. Agressie bij dementie komt zelden uit het niets, en een goed gekozen geur kan helpen om de spanning te laten zakken.
Freek heeft een actief leven achter de rug. Als techneut reisde hij naar veel landen, en waar hij kon, ging hij zwemmen. Later hielp hij bedrijven met zijn kennis. Maar elke dag begon hetzelfde: met een kop koffie en zijn krantje.
Dat ritme zit er nog steeds in. Na de krant is het tijd om te gaan. Jas aan, tas mee, op naar de mensen die hij kan helpen. Voor hem is dat net zo vanzelfsprekend als ademhalen.
Alleen is het niet meer veilig om in zijn eentje naar buiten te gaan. Daarom begeleiden de verzorgenden hem rustig terug naar de huiskamer. Ze proberen hem af te leiden met iets anders.
Maar Freek wil niet afgeleid worden. Hij weet het zeker: hij moet weg. Zo heeft hij het altijd gedaan. Hij loopt heen en weer door de gang, scheldt en duwt zijn begeleiders weg. De vrolijke man van de ochtend is even niet meer te zien.
Is Freek dan een boze man? Nee. Zijn gedrag laat zien wat hij voelt. Hij wil iets wat niet meer kan, en hij begrijpt niet waarom. Zo ontstaat agressie bij dementie vaak: uit onrust en onmacht. Ook bij de verzorgenden zie je die onmacht. Dit is niet wat zij hem gunnen.
Er wordt gesproken over sedatie, bijvoorbeeld met Haldol. Toch wil de zorginstelling zo min mogelijk sederen. Bewoners moeten zoveel mogelijk zichzelf kunnen blijven, in een omgeving die vertrouwd en veilig voelt. Ook de vrouw van Freek wil medicatie liever voorkomen. Daarom vragen ze ons om mee te denken.
We beginnen met een uitgebreid intakegesprek. Daaruit blijkt dat de spanning vooral in de hal oploopt. Daar laten we een geur verspreiden die veel mensen prettig vinden en die we vaak inzetten bij onrust aan het eind van de middag. Zo’n geur helpt dus niet alleen Freek, maar ook zijn medebewoners.
Op zijn kamer komt een persoonlijke geur. Die kiezen we op basis van zijn levensverhaal, zijn gewoontes en zijn herinneringen. Dat heet een psychobiografische anamnese. Hoe we zo’n persoonlijke geur kiezen, lees je in een aparte blog.
Voor het team is dat een teken dat de geur goed gekozen is. En voor Freek betekent het dat hij weer vaker de vrolijke man van de ochtend kan zijn.
Daarna gaan we fijn afstemmen. Samen met de EVV’er, de vaste verzorgende van Freek, passen we het geurprogramma aan op wat hij nodig heeft. Geur moet ondersteunen, niet overweldigen. Juist als de prikkels in balans zijn, bereik je het meest.
Ook de maanden erna blijven we betrokken. Mensen met dementie veranderen, soms langzaam en soms snel. Daarom kijken we steeds opnieuw of de geur nog past. Zo kan Freek zoveel mogelijk zichzelf blijven. Fijn voor hem, maar ook voor zijn vrouw, zijn medebewoners en het team.
Geur vervangt geen medicijnen, geen goede zorg en geen aandacht van het team. Het is een extra steun, op de plek en het moment waar dat nodig is. Daarom stellen we bij elke bewoner vooraf samen een doel en kijken we met het team of het helpt. In onze eigen geuronderzoeken liet 91% van de gemeten resultaten een verbetering zien. Bij het geuronderzoek in Overslydrecht werd het bijvoorbeeld rustiger op de afdeling. Meer over geur in de zorg lees je op onze zorgpagina.
Kan geur agressie bij dementie verminderen?
Ja, dat kan. Een goed gekozen geur kan onrust verminderen, en daarmee ook agressief gedrag. Bij Freek was dat binnen een paar dagen te merken. Geurondersteuning vervangt geen medicijnen. We stellen vooraf samen een doel en kijken met het team of het helpt.
Waar zet je geur in bij onrust en agressie?
Op de plek waar de spanning oploopt, zoals een gang, een hal of een deur naar buiten. Op de eigen kamer kan daarnaast een persoonlijke geur helpen, gekozen op basis van het levensverhaal.
Wat is een EVV’er?
De eerstverantwoordelijk verzorgende: de vaste zorgmedewerker en het aanspreekpunt voor de bewoner en zijn familie.
Zie je ook onrust of agressie op jouw afdeling?
Plan een vrijblijvend gesprek. Samen kijken we waar de spanning ontstaat en wat geur daar kan doen.
Wil je weten wat geurondersteuning voor jouw omgeving kan betekenen? Meld je dan aan voor een vrijblijvend gesprek!
